Dodenherdenking 4 mei 2020- Burgemeester Visser

Dames en heren, jongens en meisjes,

Ik noem speciaal de meisjes en de jongens, want ik hoop dat jullie met je moeder en vader meekijken naar de Dodenherdenking. Bij mij thuis was de Dodenherdenking erg belangrijk. Wanneer ik met mijn moeder over de oorlog praat, noemt ze altijd het gedicht van Leo Vroman:

Kom vanavond met verhalen,

Hoe de oorlog is verdwenen

En herhaal ze 100 malen,

Alle malen zal ik wenen.

Waarom moet je iets 100 maal herhalen. Na 10 keer weet je het toch ook wel, zul je denken. Bij oorlog is dat anders. We herdenken vanavond voor de 75e keer het einde van de Tweede Wereldoorlog en nog steeds zijn er mensen die diep in hun hart huilen om die oorlog, opa’s en oma’s die huilen om de vreselijke dingen die ze toen hebben gezien; om hun vader of moeder die toen is doodgegaan. Er zijn mensen die diep in hun hart huilen omdat ze een moeilijke jeugd hebben gehad vanwege ouders die in een kamp hebben gezeten en daar met een oorlogstrauma uitkwamen. En er zijn mensen die diep in hart huilen omdat ze werden gepest omdat hun ouders in de oorlog fout waren en met de vijand meewerkten. Daarom is het belangrijk dat we hier bij stil staan, maar er is nog een reden. We zijn nu vrij, maar daar moeten we constant ons best voor blijven doen.

Vorige week las ik over een veteraan van 94 jaar oud, die vanuit Engeland bijdroeg aan de bevrijding en die nu een eenzame 4 en 5 mei wacht op de Hoorneslaan in Katwijk. Camille Stritzko vertelt dat hij al lang uitkijkt naar 75 jaar bevrijding vanwege de grote herdenking deze keer. Maar hij zit nu net als de andere veteranen noodgedwongen thuis vanwege de Coronamaatregelen. Ik had hem graag op 5 mei op de tribune gehad en hem een warm applaus gegeven voor alles wat hij en zijn strijdmakkers in de oorlog voor ons hebben gedaan. Meneer Stritzko, ik hoop dat u kijkt, langs deze weg wil ik nogmaals mijn dank en respect uitspreken voor alles wat u voor ons heeft gedaan!

Voor het eerst in 75 jaar kunnen vandaag en morgen de veteranen er niet bij zijn en ik mis ze die veteranen! Net zoals ik de schoolkinderen mis die de monumenten adopteren. Ik mis de muziek die met de trom vooropgaat als we naar het monument lopen. Ik mis de scouting bij het hijsen van de vlag en ik mis de raadsleden bij de herdenking. Ik mis de lopers met het vrijheidsvuur uit Wageningen. Ik mis de organisaties die kransen leggen en ik mis al die inwoners die nu TV kijken. Maar ik weet dat ik hier niet alleen sta. Ik weet dat u kijkt en in gedachten naast mij staat, om stil te staan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.

In de eerste dagen van de Tweede wereldoorlog werden er rond het Vliegveld Valkenburg felle gevechten gevoerd. Nederlandse jongens die nooit hadden geoefend en maar 5 patronen op zak hadden trokken ten strijde tegen een veel beter bewapende vijand. Die strijd wordt herdacht op het militaire ereveld naast de kerk in Valkenburg. In Rijnsburg wordt het verzet herdacht wat hier groot was en gewaagde verzetsacties organiseerde. Verzetsstrijder Johannes Post kwam in opstand toen hij zag hoe de bezetter met onze Joodse medemens omging.

In Katwijk moest het oude dorp wijken voor de Atlantik Wall, maar tot de bouw daarvan vertrokken er Engelandvaarders die de moeilijke oversteek waagden naar de vrijheid. Al die oorlogsverhalen uit de dorpen van onze gemeente zouden morgen samenkomen in een grootse viering van 75 jaar bevrijding georganiseerd door de vier Oranjeverenigingen, maar helaas dat kan vanwege de Coronamaatregelen niet doorgaan.

Hier even verderop liggen een aantal struikelstenen die de herinnering markeren aan de Joodse inwoners die niet terugkeerden na de oorlog. Dit voorjaar hebben we in het gemeentehuis de slachtoffers herdacht van de vernietigingskampen. Na afloop van de onthulling van het monument Levenslicht kwam er een mevrouw naar me toe met de vraag wat wij in onze tijd doen om racistische ideeën te bestrijden. Wat doen we tegen Hongarije dat de democratie en de rechtsstaat onder druk zet. Wat gebeurt er met Polen waar de onafhankelijke rechterlijke macht wordt ontmanteld? Gelukkig werken we samen in Europa en kunnen we zo dit soort landen aanpakken. Gelukkig staat er in onze grondwet dat iedereen gelijk wordt behandeld en dat het verboden is om te discrimineren. Maar doen wij zelf genoeg?

Jongens en meisjes, dames en heren, we zijn zo aan het woord “vrijheid” gewend dat we er nooit bij stilstaan. Hoe zou het zijn als we niet vrij zijn? Vrijheid is dat je de krant mag lezen die je wilt en dat er niet een machthebber is, die beslist welke beelden je te zien krijgt. Vrijheid is meer dan een zin in de wet. Vrijheid is iets kostbaars om te beschermen, omdat er altijd mensen zijn met verkeerde ideeën, die de baas willen spelen. Vrijheid: het kost weinig als je het hebt, maar als je het niet hebt is het je leven waard. Vrijheid is een estafettestokje waar vaders en moeders in de oorlog voor moesten vechten en wat ze door wilden geven aan hun kinderen en die weer aan ons. Om te voorkomen dat we die vrijheid kwijtraken, moeten we ook durven zeggen “tot hier en niet verder”!

Terug naar het gedicht van Leo Vroman. We blijven de bevrijding 100 maal herhalen voor de mensen die verdrietige herinneringen hebben aan de oorlog, maar ook na die 100 maal geven wij het estafettestokje van de vrijheid door. Van ons, aan jullie, jongens en meisjes!

Naar overzicht